هپاتیت یکی از علل اصلی سرطان کبد
وبدا؛ هپاتیت به معنای التهاب کبد میباشد که توسط عوامل مختلف عفونی (نظیر ویروسها از جمله هپاتیت B و C) و نیز عوامل غیرعفونی (نظیر برخی داروها، مصرف الکل و ...) ایجاد میشود. در اغلب موارد بصورت بیعلامت بوده ولی با ورود به مراحل پیشرفته هپاتیت مزمن، علائم ناشی از نارسایی کبدی در فرد ایجاد میشود .
به گزارش وبدا، به نقل از گروه بیماریهای واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد؛
چه عواملی باعث ابتلا به بیماری می شود؟ استفاده از وسایل مشترک در تزریق و ورود خون و فرآوردههای خونی آلوده به بدن تماس جنسی با فرد مبتلااز طریق مادر مبتلا به نوزادقدرت انتقال هپاتیت C در تماسهای مذکور، ۱۰ برابر بیشتر از HIV میباشد. خطر انتقال هپاتیت سی از مادر مبتلا به نوزاد در طول بارداری و زایمان حدود ۷٪ میباشد و اگر مادر همزمان مبتلا به HIV نیز باشد، به ۱۲٪ میرسد. مدت زمان ماندگاری ویروس هپاتیت سی در خارج از بدن حداقل ۱۶ ساعت میباشد. راه انتقال ویروس هپاتیت سی شناخته شده است و بهراحتی انتقال نمییابد و در شرایط اجتماعی معمول بین انسانها منتقل نمیشود.
هپاتیت سی از طریق تماسهای معمول زیر منتقل نمیشود:
- کار کردن با یکدیگر و زندگی دستهجمعی، همصحبت شدن و معاشرتهای اجتماعی یا تماسهای روزمره با مبتلایان
- همسفر بودن، همکلاس بودن، نشستن در کنار یکدیگر
- سوار شدن در اتوبوس و تاکسی و استفاده از تلفنهای عمومی
- غذا خوردن، آشامیدن و یا استفاده از وسایل و ظروف غذاخوری
- اشک و بزاق و از راه هوا (عطسه و سرفه)
- استفاده از سرویسهای بهداشتی مشترک مثل حمام، توالت و استخر
- توسط حیوانات و نیش حشرات
بر این اساس نیازی به جداسازی مبتلایان به هپاتیت سی نیست.
راههای پیشگیری از انتقال هپاتیت سی با در نظر گرفتن راههای انتقال، میتوان راههای پیشگیری را شناخت: ۱. عدم استفاده از وسایل مشترک در تزریق، غربالگری خونهای اهدایی در انتقال خون۲. استفاده از کاندوم بهعنوان وسیله پیشگیری از عفونت۳. درمان مبتلایان به هپاتیت سی
چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به هپاتیت سی قرار دارند؟ در واقع هر فردی که در معرض ویروس هپاتیت سی قرار گیرد، بهگونهای که ویروس وارد بدن شود، ممکن است مبتلا به بیماری شود؛ اما خطر ابتلا در گروههای زیر بیشتر است:
- افراد با سابقه اعتیاد تزریقی، به دلیل استفاده از وسایل مشترک در تزریق (شایعترین راه انتقال است).
- پرسنل بهداشتیدرمانی، به دلیل عدم رعایت اصول احتیاطات استاندارد در ارائه خدمات، ممکن است خود یا بیماران را در معرض انتقال ویروس قرار دهند.
- به هر شکلی که اشتراک در استفاده از وسایل تیز و برنده وجود داشته باشد؛ نظیر خالکوبی و ... .
بهطور کلی در هپاتیت سی، چه در فاز حاد بیماری و یا در بیماری یا هپاتیت مزمن، در اغلب موارد علائم خفیف میباشد و حتی ممکن است هیچ علامتی نداشته باشند. ممکن است سالها طول بکشد و زمانی که تخریب شدید کبدی رخ داده باشد، متوجه ابتلا در فرد شویم. در مرحله حاد بیماری و با ورود ویروس هپاتیت سی به بدن، در کمتر از ۲۰٪ موارد ممکن است علائمی بهصورت تب مختصر، درد سمت راست و بالای شکم (در محل کبد)، تهوع، استفراغ، بیاشتهایی، ادرار تیره و زردی ایجاد شود که همانگونه که قبلاً اشاره شد، معمولاً بسیار خفیف است. در کمتر از چند هفته علائم برطرف میشود و فرد وارد مرحلهای میشود که علامتی ندارد و بر اساس سیر بیماری، ممکن است ویروس خودبهخود از بدن پاک شده و فرد بهبود یابد و یا به سمت بیماری مزمن پیشرفت کند.
در حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد افرادی که مبتلا به هپاتیت سی میشوند، با گذشت ماهها بیماری در بدن از بین رفته و از ویروس پاک میشوند. این گروه افراد در واقع بدون درمان یافتن، بدون نیاز به دارو محسوب میشوند.
در سایر افراد که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد موارد مبتلایان هستند، ویروس در کبد باقی مانده و بهتدریج بیماری پیشرفت میکند و از این میان تعدادی نیز پس از سالها به سمت نارسایی شدید کبدی میروند که به نام سیروز نامیده میشود. در درصد اندکی نیز در انتها احتمال بروز سرطان کبد وجود دارد.
رعایت نکات زیر میتواند سرعت پیشرفت بیماری مزمن کبدی و آسیب ناشی از آن را کاهش دهد:
- عدم مصرف هر نوعی از نوشیدنیهای الکلی (الکل در مبتلایان به هپاتیت سی کشنده است)
- عدم مصرف خودسرانه داروهای مختلف، اغلب داروهای مصرفی از طریق کبد از بدن دفع میشوند و در صورت آسیب دیدگی کبدی، مصرف این داروها حتی استامینوفن ساده میتواند باعث آسیب کبدی شود
- عدم مصرف خودسرانه انواع ویتامینها و قرصهای آهن آنچه بیشترین اهمیت را در این میان دارد، درمان هرچه سریعتر مبتلایان به هپاتیت مزمن سی است. بیماری هپاتیت سی مزمن با استفاده از داروهای مؤثر قابل درمان است. با مصرف منظم داروهای موجود، عمدتاً در طول مدت سه ماه، در بیش از ۹۵ درصد موارد بهبود کامل در فرد ایجاد میشود؛ بهگونهای که ویروس از بدن پاک شده و دیگر بیماری کبدی ادامه پیدا نمیکند و فرد به هپاتیت مزمن مبتلا نمیماند. در واقع، درمان هپاتیت سی مهمترین راه پیشگیری از گسترش این بیماری است و در حال حاضر در دسترس است.